پهنه گسلی بخاردن-قوچان در قسمت مرکزی کمربند چین خورده-رو رانده کپه داغ در شمالشرق ایران در مجاورت مرز ایران و ترکمنستان قرارداشته و با آرایه ای از گسلهای فعال امتدادلغز راستگرد با روند شمالغرب-جنوب شرق بوده که پایانه انتهایی آنها خمیدگی پیدا کرده و به گسلهای کور متصل شده اند. تغییر سازوکارگسلها از امتدادلغز به معکوس همراه راندگی باعث افزایش استرس، کوتاه شدگی وگسلش راندگی در خمیدگی-انتهایی آنها شده اند لذا اکثر زمین لرزه های تاریخی و دستگاهی در اطراف سامانه های گسلی پهنه بخاردن-قوچان توزیع یافته اند. نتایج بررسی-لرزه خیزی این پهنه با استفاده از خرد زمین لرزه ها و محاسبه مقادیر پارامترهای لرزه خیزی b-value، بعد فرکتالی و تهیه نقشه توزیع محلی-تنش می تواند اطلاعات ارزشمندی از توزیع تنش در پوسته زمین، ساز و کار گسلها و تغییرات سامانه های گسلی در طول زمان و مکان احتمالی وقوع زلزله های آینده را در اختیار قراردهد. در نواحی فعال نئوتکتونیکی مقدار تغییرات b-value بین حدود کمتر از6/0 تا1/1 می باشد و بعد فرکتالی بین مقادیر صفر تا 2 تغییر می کند. اگر b کمتر از6/0 باشد و بعد فرکتالی نزدیک به صفرباشد نشان دهنده متمرکزشدن گسلها و زمین لرزه ها در تنشگاه ها با میزان تنش بالا می باشد ولی اگر مقدار b-value بیشتر از6/0 و بعد فرکتالی نزدیک به عدد2 باشد نشان دهنده تنش کم وپراکندگی گسلها و زمین لرزه ها است. وقوع زلزله های بزرگ در لبه این تنشگاه ها دور از انتظار نیست هرچند احتمال اینکه آنها انرژی خود را به مرور زمان از دست بدهند و غیرفعال شوند نیز وجود دارد زیرا آزادشدن انرژی در گسل های این پهنه از لحاظ لرزه شناختی به گونه ای است که در شرایطی که گروهی از گسل ها به آستانه جنبش می رسند، مقادیر b در آنها بالا رفته و گروهی دیگر که در حال انباشت انرژی بوده، مقادیر b در آنها پایین می باشند.

اندازه گیری شاخص های لرزه خیزی از روش های ارزیابی زمین ساخت فعال و نوزمین ساخت برای یک منطقه به شمار می آید. 21 مرداد 1391 دو زمین لرزه به فاصله زمانی 11 دقیقه ای به ترتیب با بزرگی های 6.4 و 6.3 در منطقه اهر- ورزقان که از مناطق فعال زمین ساختی است، به وقوع پیوست. بررسی های لرزه زمین ساختی نشان می دهند که گسل های مسبب زمین لرزه، از جمله گسل های جوان منطقه هستند. نقشه پراکندگی رومرکز زمین لرزه ها نیز نشان می دهد که زمین لرزه های رخ داده، با راستای گسل های موجود در منطقه همخوانی دارند. به منظور ارزیابی فعالیت های نوزمین ساختی و شناخت الگوی لرزه خیزی منطقه اهر، از پراکندگی زمانی و مکانی زمین لرزه ها (تحلیل های فرکتالی) به عنوان پیش نشانگرهای زمین لرزه و همچنین پارامترهای لرزه خیزی a و b استفاده شد. نتایج محاسبات نشان می دهند که پارامتر b، کاهش چشمگیری در ارتباط با زمین لرزه های رخ داده در منطقه دارد. مقدار کم پارامتر b نشان دهنده آن است که لرزش اصلی، در منطقه ای با نرخ تنش بالا رخ داده است. در الگوی لرزه خیزی ارایه شده برای منطقه اهر، پس از دوره رخداد اصلی، سه دوره: 1) دوره آرامش اول یا Q1، 2) دوره B (رخداد پس لرزه ها) و 3) دوره آرامش دوم (Q2) مشاهده می شود. نمودار پارامتر b در دوره Q2، یک روند افزایشی تقریبی را نشان می دهد که بیانگر کاهش تنش در منطقه است.

گستره وسیعی از سرزمین ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند کوه زایی آلپ- هیمالیا، از نظر خطر زمین‎لرزه جزء مناطق زلزله خیز جهان محسوب می­شود و بین مناطق مختلف آن تفاوت‏های زیادی از لحاظ لرزه­زمین ساختی به چشم­می خورد. تفاوت‏های لرزه زمین‏ساختی شرق ایران (بلوک لوت) نسبت به نواحی اطراف آن در حدی است که می­توان آن را به صورت مستقل بررسی کرد. نگاهی اجمالی بر نقشه های لرزه­زمین ساختی این منطقه نشان می دهد فعالیت گسل های امتدادلغز و معکوس در اطراف بلوک لوت باعث رخداد زمین‏لرزه های فراوان و ویرانگر شده است، اما در بخش‏های داخلی این بلوک پایداری نسبی برقرار است به گونه ای­که می توان آن را ریز­صفحه ای صلب درنظر­گرفت. در این تحقیق با استفاده از داده های زمین‏لرزه، پارامترهای لرزه خیزی پهنه شرق ایران شامل بلوک لوت تعیین شده است. با استفاده از به روزترین کاتالوگ زمین لرزه­ها، داده ها به یک دسته تاریخی و چهار دسته دستگاهی تقسیم شد. برای هریک از چهار دسته داده دستگاهی، آستانه کامل بودن داده ها تعیین و با درنظر­گرفتن عدم قطعیت بزرگا، پارامترهای لرزه خیزی منطقه برآورد شد. بر این اساس مقدار b برابر 06/1 و نرخ رویداد سالیانه زمین لرزه های بزرگ­تر یا مساوی 1/3 تقریباً برابر 58 به دست­آمده­است که نشان­دهنده لرزه خیزی زیاد منطقه است. در نهایت، احتمال فزونی رویداد سالیانه برحسب بزرگا برای دوره های بازگشت 50، 475 و 2475 سال برآورد شده است. مقایسه نتایج این مطالعه با نتایج مطالعاتی که با داده های مشابه و روشی یکسان برای کل ایالت لرزه­زمین ساختی ایران مرکزی و شرق ایران انجام شده است، این موضوع را تأیید می کند که می توان از نظر لرزه خیزی، بلوک لوت و حاشیه آن را مستقل از بخش های دیگر ایالت لرزه­زمین ساختی ایران مرکزی و شرق ایران درنظر­گرفت.

زون کپه داغ، شمالی ترین زون تغییر شکل ناشی از همگرایی صفحه ی عربستان و اوراسیا است که پهنه ی زمین ساختی فعالی را با روند شمال غربی-جنوب شرقی تشکیل می دهد. از آنجا که ساخت و سازهای قدیمی موجود در شهر بجنورد که یکی از شهرهای پر جمعیت این پهنه، طول عمری بیش از 50 سال دارند و برخی بناها نیز از ارزش و اهمیت تاریخی و مذهبی برخوردارند و نیز با توجه به وجود زلزله های بزرگ در پیشینه لرزه خیزی آن، ضرورت انجام پژوهش حاضر را آشکار می سازد. هدف از انجام این پژوهش، تهیه نقشه های پهنه بندی عمقی لایه لرزه زا، پهنه بندی خطر زمین لرزه و برآورد نرخ گشتاور لرزه ای و زمین شناسی به منظور تامین اطلاعات پایه جهت شناخت و برنامه ریزی کلان منطقه مورد مطالعه و به دست آوردن اطلاعاتی روشن از وضعیت خطر پذیری لرزه ای است. با توجه به نقشه پهنه بندی عمقی لایه لرزه زا، سوی تمرکز کم عمق بودن لایه لرزه زا با راستای گسل های معکوس پهنه کپه داغ حدودا زاویه 45 درجه می سازد. در قسمت غربی این پهنه، گسلش معکوس و امتداد لغزی مشهود نمی باشد ولی لرزه خیزی وجود دارد که می تواند در آینده پیامد ایجاد یک زون برشی جدید در این ناحیه باشد. با بررسی پارامترهای لرزه خیزی، بیشینه شتاب افقی میانگین وارد بر شهر بجنورد حاصل گسل قرلق با توان لرزه زایی 4/6 ریشترg 7338/0 محاسبه شد؛ این در صورتی است که گسل در فاصله34/2 کیلومتری شهر بجنورد فعالیت نماید. در نهایت با توجه به PGA برآورد شده، نقشه پهنه بندی خطر لرزه خیزی در نرم افزار ArcGIS با استفاده از ابزار تحلیل گر زمین آماری ترسیم گردید. در گستره مورد مطالعه میانگین نرخ گشتاور زمین شناسی "(3/48151E+17 Nm/yr)" و گشتاور لرزه ای ("1/1597E"×"14 Nm/yr") برآورد گردید.